Het Natural Colour System (NCS) is een perceptueel kleurmodel dat kleuren ordent op basis van menselijke waarneming. Het uitgangspunt is niet hoe kleuren worden gemaakt, maar hoe kleuren worden gezien.
Het systeem beschrijft elke kleur aan de hand van psychovisuele kenmerken die voor iedereen herkenbaar zijn, ongeacht taal, vakgebied of technische kennis.
1. De zes elementaire kleurassociaties
Onderzoek naar kleurwaarneming liet zien dat mensen kleuren spontaan relateren aan zes fundamentele kleurassociaties:
W – Wit
S – Zwart
Y – Geel
R – Rood
B – Blauw
G – Groen
Alle andere kleuren worden door de hersenen waargenomen als combinaties of gelijkenissen van deze zes.
Deze zes vormen de psychologische basis van het NCS-systeem.
2. Drie perceptuele dimensies van kleur
Elke kleur die we zien, kan worden beschreven aan de hand van drie visuele kenmerken:
a. Zwartassociatie (blackness)
Hoeveel gelijkenis een kleur heeft met zwart.
b. Witassociatie (whiteness)
Hoeveel gelijkenis een kleur heeft met wit.
c. Chromaticiteit (chromaticness)
De mate van kleurigheid — hoe krachtig of aanwezig de kleur is.
Dit is geen verzadiging in technische zin, maar een perceptuele intensiteit.
Deze drie dimensies vormen samen de visuele nuance van een kleur.
3. Kleurtoon (hue) en de NCS-kleurcirkel
Naast de nuance-dimensies gebruikt NCS een kleurtooncomponent om aan te geven hoe een kleur zich verhoudt tot de elementaire kleurassociaties.
Een kleur kan bijvoorbeeld gelijkenis vertonen met:
- →Geel
- →Geel → Rood
- →Rood → Blauw
- →Blauw → Groen
- →Groen → Geel
Deze posities vormen de NCS-kleurcirkel.
Het is een perceptuele, geen fysische cirkel.
Belangrijk:
De NCS-kleurcirkel is niet gebaseerd op pigmenten of lichtgolflengtes, maar op hoe mensen kleuren subjectief ordenen in een logisch patroon.
4. De nuance-structuur (driehoekmodel)
Naast de kleurcirkel bestaat de NCS-structuur uit een nuance-driehoek, waarin elke kleur een verhouding krijgt van:
Hiermee kan elke kleur zuiver visueel worden geplaatst in het driedimensionale NCS-model.
Belangrijk onderscheid:
- →De nuance beschrijft hoe sterk een kleur is.
- →De kleurtoon beschrijft welke richting de kleur heeft.
5. Waarom NCS wetenschappelijk consistent is
NCS is theoretisch stabiel omdat:
- ✓het is gebaseerd op menselijk zicht, niet op technische modellen
- ✓de structuur aansluit bij hoe ons brein kleurcategorieën vormt
- ✓kleurrelaties logisch en reproduceerbaar zijn
- ✓alle kleuren kunnen worden beschreven zonder materiaal of pigment
- ✓het systeem onafhankelijk is van verftechniek, digitale kleurmodellen of lichtbron
Daardoor is NCS toepasbaar in elke ontwerp-, productie- of technische context.
6. Toepasbaarheid van het kleurmodel
De kracht van de theorie is dat ze:
- •onafhankelijk is van technologie
- •consistent werkt over materialen heen
- •intuïtief aansluit bij hoe mensen kleur begrijpen
- •een exact uitgangspunt biedt voor alle verdere NCS-toepassingen
Hierdoor kan het model functioneren als ruggengraat voor professionele kleurcommunicatie.
Werken met de theorie in de praktijk?
Fysieke NCS-referenties zoals kleurenwaaiers en stalen zijn noodzakelijk om de perceptuele theorie correct toe te passen.
Bekijk alle NCS-kleurenwaaiers en kleurstalen in onze webshop van het Nederlands Kleur Instituut.
Meer leren over de NCS-theorie?
Volg de uitgebreide Online NCS Kleurcursus van het Nederlands Kleur Instituut via de Kleurenschool.
Bekijk de online cursus →